Yazılar

Yazılarım...

Demir eksikliği (Kansızlık) ve Beslenme

Demir eksikliği anemisi vücudunuzda yeterli demir bulunmadığında oluşur. Demir önemli bir mineraldir  çünkü vücut demiri hemoglobin yapımında kullanır. Hemoglobin kırmızı kan hücrelerinin  bir parçasıdır ve bütün vücuda oksijen taşır. Yeterli demir olmadığında, kırmızı kan hücreleri küçülür ve sayısı azalır. Vücudunuzda daha az hemoglobin olduğunda organlar işlevini sürdürmek için yeterli oksijeni alamaz.

Kadınlar ve kronik  hastalıklara sahip kişiler daha çok anemi riski taşımaktadır. Anemi kalıtsal ( genetik geçişli) olabilir. Çocuklu bayanlar demir eksikliğine dayalı anemiye daha yatkın olurlar çünkü gebelik dönemi demir ihtiyacının en yüksek olduğu dönemdir. Yaşlılarda da zayıf beslenme düzeni ve diğer sağlık problemlerinden dolayı anemi riski daha fazladır.

Aneminin bir çok tipi var. Hepsinin sebepleri ve tedavileri farklıdır. Demir eksikliği anemisi ( en sık görülen anemi) ilaç veya diyet ile düzeltilebilir. Bazı anemiler normal kabul edilir. ( örneğin gebelik döneminde oluşan ) Bazı anemiler ise yaşam boyu sürecek sağlık problemlerine yol açabilir.

 

Demirin vücutta miktarının az olmasının sebepleri :

  • Ağır, yoğun mensturasyon kanamaları
  • Besinlerle yeterli demir mineralinin alınmaması. Bu durum genellikle demire çok ihtiyacı olan bebeklerde, gelişme çağında ve hamilelik döneminde görülebilir.
  • Vücut içi kanamalar. Bu kanamalar ülser, hemoroid veya kanser sonucu oluşmuş olabilir. Düzenli aspirin kullanımı da kanamalara yol açabilir.
  • Vücutta demir emilim bozukluğu.  Bu durum çölyak hastalığında veya mide- barsağın bir kısmı alınmışsa görülebilir.

 

Demir Eksikliği Semptomları

Anemi semptomları aneminin tipine göre farklılık gösterebilir. Semptomlar başlangıçta  hissedilemeyebilir çünkü vücutta yavaş yavaş gelişir. Hatta iyice kötüleşmeden fark edilmeyebilir bile. Anemi kötüleştikçe :

  • Kolaylıkla güçsüzlük ve yorgun hissetme
  • Başağrısı
  • Çabuk yorulma
  • Baş dönmesi, göz kararması
  • Hırçınlık, huzursuzluk
  • Yüzde ve deride solgun görünüm
  • Nefes kesilmesi
  • Konsantrasyon bozukluğu

 

Demir Eksikliği Tedavisi

Doktorunuz muhtemelen kansızlığı iyileştirmek için size demir ilaçları verecektir. Bir çok kişi kapsülleri kullanmaya başladıktan birkaç gün sonra kendini daha iyi hissetmeye başlar. İyi hissetseniz bile ilaçları almayı bırakmayın. Demir depolarınızın dolması için ilaçların birkaç ay kullanılması gerekmektedir. Eğer sizde kansızlık olduğunu düşünüyorsanız kendi kendinizi tedavi etmeye kalkmayın. Doktorunuz önermeden demir hapları kullanmayın. Eğer doktora danışmadan kullanırsanız, kanınızda demir seviyeleri gereğinden fazla yükselebilir, bu durum demir zehirlenmesine yol açabilir. Kansızlığınız belki ülser veya kolon kanseri gibi ciddi bir problemden dolayı oluşuyor olabilir. Bu gibi r problemler haplardan daha farklı şekilde tedavi edilmelidir.

Demir haplarını C vitamini takviyesi veya C vitamini ihtiva eden besinlerle alırsanız vücutta kullanımı çok daha iyi olur.  C vitamini içeriği yüksek besinler kuşburnu, maydanoz, yeşil sebzeler,turunçgiller ve patatestir. Demir haplarını süt, kafein içeren besinler ( çay, yeşil çay gibi) posası yüksek besinler  ve antiasitler ( mide ilaçları ) ile birlikte  almayınız.

Demir eksikliği tedavisi için mutlaka bir hematologla görüşünüz.

Demir eksikliği anemisinden korunmak için,  ihtiyacınız olan  demiri yeterli miktarda içeren besinleri düzenli tüketmelisiniz. Demirden zengin besinler kırmızı et, yumurta, tam tahıllı ürünler ve demirle zenginleştirilmiş besinlerdir.

 

Günlük Demir İhtiyacı

Kadınlarda
12-18 yaş arası20 mg
19-30 yaş arası22 mg
30-60 yaş arası15 mg
60 + için10 mg
Gebelik dönemi için ek+ 20 mg
Emzirme dönemi için ek+ 5 mg

 

 

Erkeklerde
12-18 yaş arası15 mg
19-60 yaş arası10 mg
60 + için10 mg

 

 

 

 

Demir İçeren Besinler

Demirin en iyi kaynakları : Kırmızı etler, organ etleri, yumurta, tahıllar, KB, yağlı tohumlar, koyu yeşil yapraklı sebzeler

 

Aşağıda besinlerin 100 gramlarında bulunan demir miktarları listelenmiştir :

Koyun eti: 1,3 mg

Dana eti: 3 mg

Sığır eti : 2,9 mg

Hindi eti : 1,4 mg

Tavuk eti : 0,9 mg

Beyin : 2,4 mg

Böbrek : 7,6 mg

Dalak : 10,6 mg

Karaciğer : 8,4 mg

Kabak çekirdeği : 10 mg

Ayçiçeği çekirdeği : 7,1 mg

Bakla ( iç) : 7,1 mg

Barbunya : 6,4 mg

Börülce : 5,8 mg

Ceviz : 3,1 mg

Antep fıstığı : 7,2 mg

K.fasulye : 7,8 mg

Mercimek :6,8 mg

Nohut : 6,9 mg

Soya fasulyesi : 8,4 mg

Kuru erik : 3,9 mg

Erik pestili : 4,4 mg

Hurma : 3 mg

Kuru incir : 3 mg

Kuru kayısı : 5,5 mg

Kayısı pestili :5,3 mg

Kuru üzüm : 3,5 mg

Asma yaprağı :3,9 mg

Ebegümeci : 12,7 mg

Hindiba otu : 3,1 mg

Ispanak : 3,1  mg

Maydanoz : 6,2 mg

Taze nane :  8 mg

Roka : 9,5 mg

Yumurta ( sarısı) : 5,6 mg

Üzüm pekmezi : 10 mg

Tahin helvası : 9 mg

Bulgur : 4,7 mg

Soya sosu : 4,8 mg

Kakao : 11 mg

Kekik : 124 mg

Kuru maydanoz : 98 mg

 

Kansızlığı olanlar için örnek menü

 

Sabah : Çok açık çay ( + limon)  veya 1 bardak taze sıkılmış meyve suyu

1 adet haşlanmış yumurta ( 10 dakikadan fazla pişirilmeyecek)

Peynir

1 yemek kaşığı üzüm pekmezi

Zeytin

Domates- dereotu-maydanoz

Ekmek ( kepek ekmeği hariç)

 

Kuşluk : 5-6 adet gün kurusu veya 4 yemek kaşığı siyah çekirdekli üzüm

 

Öğle : 1 porsiyon kırmızı et ( en az 150 g, pişmiş) , tavuk , balık veya kurubaklagil yemeği ( nohut, mercimek vb..)

Yeşil yapraklı sebzelerden oluşan bol salata

Ekmek veya pilav/makarna

 

İkindi : Meyve + süt veya yoğurt

 

Akşam : Çorba

Parça etli sebze yemeği veya 1 porsiyon kırmızı et / tavuk / balık

Yeşil yapraklı sebzelerden oluşan bol salata

Ekmek veya pilav /makarna

 

Gece : Meyve + yoğurt veya süt .

 

**Kırmızı et ile birlikte yoğurt, ayran vb.. süt ürünleri tüketilmemelidir. Çünkü süt ürünleri demir emilimini olumsuz etkiler. İki besin grubunu tüketirken aradan en az 2 saat geçmesine özen gösterin.

** Örnek menüde miktarlar belirtilmemiştir. Kansızlık probleminiz varsa beslenme ve diyet uzmanınızdan size özel kansızlığa yönelik beslenme programı hazırlamasını isteyiniz.

Diyetisyen İrem Çelik Tütüncü


Hakkında İrem Çelik Tütüncü

1985 Samsun doğumluyum. İlkokul, ortaokul ve liseyi Bursa da tamamladım. 2007 yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünde lisans eğitimimi bitirdim.Üniversiteden mezun olduktan hemen sonra başladığım Prof. Dr. Osman Müftüoğlu’nun Yaşasın Hayat ! Obezite Kliniğinde 11/ 2007 tarihine kadar çalıştım.2007 – 2010 arasında meslek hayatıma Ethica Sağlık Grubunda devam ettim.Şimdi ise Kadın Doğum Uzmanı Dr. Nur Tüzüner ile birlikte özel muayenehane hizmet vermekteyim.Haliç Üniversitesinde yüksek lisans eğitimine devam etmekteyim.Beslenme ile ilgili güncel yayın ve kongreleri yakından takip ediyorum.Google+ İrem Çelik Tütüncü tüm yazıları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir